4 en 5 mei: Ajax en de Jostiband

Als journalist, schrijver, columnist en podcastmaker opereer ik op twee specifieke verzorgingsgebieden, zoals je misschien weet: popmuziek en voetbal, Ajax in het bijzonder. Wie me iets beter kent, weet dat er een (non-fictie) onderwerp is waar ik minstens evenveel over lees als over popmuziek en voetbal, namelijk Nederlandse oorlogsgeschiedenis, in het bijzonder de Tweede Wereldoorlog. Soms betreedt de oorlog heel even mijn twee professionele terreinen. Rond 4 en 5 mei wil dat weleens gebeuren. Zo ook dit jaar.

Ajax en AT5

‘Good old’ AT5 maakte een reeks ‘4 en 5 mei portretten’. Eén ervan moest over Ajax gaan, om precies te zijn over het onderzoek dat de vereniging AFC Ajax heeft gedaan naar omgekomen leden tijdens de bezettingsjaren. De club wist namelijk niet precies hoeveel Ajaxleden en -donateurs om het leven kwamen tijdens de oorlog. Evert Vermeer en Max Flam verrichtten monnikenwerk in de archieven en konden een lijst van zeventien omgekomen Ajaxleden en -donateurs achterhalen. Hun namen staan tegenwoordig op een plaquette op het clubgebouw op De Toekomst.

Gerrit Nieuwkamp

Eén van die namen is Gerrit Nieuwkamp. Tot 2021 was hij eigenlijk volslagen onbekend bij Ajax en dat is vreemd, want van de zeventien omgekomen leden was hij de enige op dat moment actieve speler van Ajax 1, het eerste elftal. Tót 2021 kenden we eigenlijk alleen Eddy Hamel, die werd vermoord omdat hij Joods was, maar hij was bij het uitbreken van de oorlog al tien jaar ex-speler. Gerrit Nieuwkamp maakte in september 1942 zijn debuut in Ajax 1, scoorde direct tweemaal… maar was aan het einde van diezelfde maand plotseling verdwenen. Hij overleefde het niet. Aan AT5 vertelde ik in het kort zijn verhaal. Je vindt het hier: een video en een geschreven stuk. Veel dank aan Sjoerd Niekamp (bíjna een naamgenoot van Gerrit) voor de fijne samenwerking op De Toekomst.

(Ik heb nog altijd een enorm zwak voor AT5, want ik werkte er twee keer: eerst als stagiair rond 1997, bij het toenmalige cultuurprogramma Van Krieken & De Boer. Daar maakte ik mijn eerste poponderwerpen, over Lou Reed, Soulwax en de reünie van The Outsiders, onder meer. Jaren later, in 2005 en 2006, keerde ik als freelancer terug bij AT5, nu als analist aan tafel en later een seizoen eindredacteur van het Ajaxprogramma FC Godenzonen. Ook bij ‘good old’ AT5: popmuziek en Ajax.)

Jostiband

Tot zover Ajax en 4 mei. Dan nu: muziek en 5 mei.

Op woensdag 15 april was ik in Zwammerdam te gast bij de Jostiband. Introductie overbodig. Wereldberoemd in heel Nederland. De Jostiband verzorgt op Bevrijdingsdag 5 mei vier concerten, verspreid over het hele land, met danceproducers en DJ Reinier Zonneveld en popzangeres Maan. Ik woonde de repetitie bij. Het was een feest, ik werd er ongelooflijk vrolijk van, maar het was ook ontroerend en heel even aangrijpend. Mijn reportage over die avond staat vandaag, maandag 4 mei, in de Volkskrant. Je leest hem hier. Nick Helderman maakte de mooie fotoreportage erbij. Ik vond het echt een onvergetelijke avond.

Muziek

Gedenk de doden. Vier de vrijheid. En luister vooral naar muziek, want keyboardspeler Peter Hanemaaijer van de Jostiband had groot gelijk toen hij me bij de uitgang nog even aanklampte, omdat hij nog één ding kwijt wilde: “Zonder muziek ben je helemaal nergens.”

Ik ben dat volledig met hem eens.